Sự kì vọng – có thể xuất phát từ những người xung quanh, hoặc từ chính bên trong con người bạn. Sự kì vọng – có thể là động lực dẫn đường cho ta đạt được những kết quả tốt hơn mà chính ta cũng không ngờ tới, hoặc giết chết sự tự tin của một trái tim non nớt. Tôi – luôn phải đối diện với những kì vọng.
Với bố mẹ, tôi luôn khiến họ yên tâm (trừ một lần gần đây nhất, tôi có quyết định thay đổi lớn, khiến bố khóc…), nhưng tôi luôn là đứa con ngoan, khỏe mạnh, học giỏi, và tự lập rất tốt, về mọi thứ. Cả 4 chị em chúng tôi đều như thế. Với một gia đình cơ bản ở quê, thì đã là đủ tự hào rồi, chẳng có lý do nào phải kì vọng thêm bất kì điều gì nữa. Tới giờ, tôi vẫn thầm cảm ơn bố mẹ vì không bao giờ nói con phải làm cái này cái kia, phải cố bằng bạn A, bạn B… mà câu bố mẹ hay nói nhiều nhất chỉ là “con thấy sao phù hợp với con thì con làm”.
Lên cấp 1, tôi chưa đủ lớn để nhớ hết tất cả. Tôi có nằm trong ban cán sự, có thi vài cuộc thi nhỏ ở trường, mọi thứ diễn ra đúng như cách nó cần phải diễn ra, đem lại cho tôi những trải nghiệm quý giá của tuổi thơ xinh đẹp.
Cấp 2, tôi học trường nội trú huyện, tôi dần nhận thức được mình cần phải cố gắng nỗ lực hơn như thế nào. Những mùa thi, bạn bè về nhà, tôi và một vài người bạn ở lại trường, ăn mì tôm và cháo gói cả tuần liền để ôn thi (vì thời đó học bổng một tháng dư lại có mười ngàn, hai mươi ngàn, làm gì đủ tiền mà ăn cơm tiệm cho đủ dinh dưỡng đâu).
Có lần làm bài thi cuối kì môn sử, thi xong thầy chủ nhiệm gọi tôi xuống phòng. Tôi không nhớ mình được 6.7 hay bảy phẩy mấy điểm gì đó, cũng không phải quá tệ, nhưng với thành tích trước giờ của tôi, đó dường như là kết quả thấp nhất. Thầy bảo em làm bài sao vậy Tươi, em là lớp trường, em – phải – làm – gương cho các bạn chứ. Nếu thầy không nói gì, khi xem lại bài, tôi chỉ thoáng chút buồn vì mình đã cố gắng nhiều mà kết quả không như ý. Giờ thầy nói vậy, bao nhiêu cảm xúc tồi tệ òa tới, tôi tệ, tôi không thể làm gương cho các bạn, tôi không xứng đáng… tất cả làm tôi òa khóc nức nở, nước mắt giàn dụa.
Từ đó, trong mọi việc. tôi đều phải nỗ lực nhiều hơn các bạn trong lớp, không cho phép mình sai, không chỉ vì bản thân mình, mà còn vì “các bạn”. Nhiều bạn muốn nghỉ học, cứ thế mà nghỉ, tôi vì lo lớp bị trừ điểm thi đua nên luôn chủ động viết giấy xin phép nghỉ ốm giúp các bạn. Trường có huy động cuộc thi gom giấy vụn, sợ lớp xếp hạng thấp, tôi phải đi lượm giấy xung quanh khắp nơi. Lúc ấy, lớp nào có nhiều điểm 10 nhất cũng sẽ được cộng điểm thi đua, tôi cố gắng, cố gắng, được số điểm 10 cao nhất trường…
Tôi không bao giờ phủ nhận những cái lợi của sự kì vọng ấy, ít ra tôi cũng đặt mình vào thế phải nỗ lực nhiều hơn. Nhưng mặt khác, là nó luôn khiến tôi sợ thể hiện chính mình, và không dám thử một cái gì mới, vì tôi sợ sai. Đó là lý do thế mạnh của tôi luôn là những bài kiểm tra được ôn tập kĩ từ trước. Còn điểm yếu của tôi à, đó là môn thể dục, nhất là nhảy cao, nhảy xa, bóng chuyền, bóng đá, hoặc những môn chơi có đồng đội và dụng cụ, đôi khi là hát nữa…vì tôi chỉ có thời gian học trên lớp là được tập thôi, với cái tính ngại, sợ sai, sợ xấu hổ, sợ thua, tôi lại không dám tập trước mặt mọi người, tôi lại càng tự ti trong những môn học đó.
Cấp 3, sự kì vọng từ bản thân nhiều hơn sự kì vọng từ những người xung quanh, tôi cảm thấy hoàn toàn thoải mái với nó, và vẫn đạt được những kết quả mình đặt ra.
Lên đại học, đó là năm 5 đại học, là thời gian khá khó khăn với tôi, vì phải cân bằng giữa việc học và việc làm thêm của mình. Tôi làm nhiều đến nỗi bây giờ đi làm thật sự rồi tôi vẫn còn rảnh hơn thời đó rất nhiều. Đợt đi lâm sàng ở một khoa nọ, buổi đầu tiên, thầy gọi tôi trả lời câu hỏi, tôi trả lời sai. Lúc đó tôi đã đủ lớn, để hiểu rằng không thể bắt mình hoàn hảo trong mọi việc. Và thực sự tôi cũng không quá tệ, từ kết quả học tập, việc tham gia hoạt động ngoại khóa hay tình nguyện, cả những công việc làm thêm tôi trong thời gian qua đều làm RẤT TỐT và liên tục nhận học bổng và giấy khen của trường, thi thoảng là của tỉnh. Nhưng thầy lại nói “em làm lớp phó học tập mà học hành vậy à, em phải làm gương cho các bạn chứ”.
Tôi lại thấy xấu hổ, tôi lại thấy mình tồi tệ…về nhà tôi chẳng làm được gì ngoài việc ôm mặt khóc. Đã nhắn tin cho lớp trưởng, nói rằng Tươi không muốn làm lớp phó nữa đâu. Và đại học, việc làm lớp phó, không hẳn là bạn giỏi nhất lớp, không hề, nhiều bạn giỏi hơn tôi gấp ngàn lần. 2 tuần liền, tôi luôn chăm chỉ cầm tài liệu môn đó lên, tay vẫn dò theo từng dòng chữ, mắt vẫn liếc theo để đọc, nhưng tôi áp lực đến nỗi không hiểu mình đang đọc cái gì, đi ngủ, cũng không thể nào vào giấc được. Mỗi buổi sáng gặp thầy, tôi cúi gầm xuống bàn, chỉ mong mình bé xíu lại hoặc có cái mai lớn để thụt đầu vào trốn, để thầy đừng để ý, đừng gọi tôi trả lời thêm một lần nào nữa. Nhưng thầy vẫn gọi tôi nhiều, có lần đó tôi lại trả lời sai, vẻ mặt thầy thất vọng, thầy nhắc việc “lớp phó học tập thì phải làm gương”.
Tôi không dám trách thầy, vì thầy cô, cũng chỉ mong học trò của mình tốt hơn và sau này trở thành những người có ích. Nhưng thực sự những lời nó đó khiến tôi ám ảnh và tự ti rất nhiều. Không biết có ai từng có cảm giác ấy như tôi không, hay do tôi quá nhạy cảm chăng.
Bây giờ, làm bác sĩ dinh dưỡng, thấy nhiều mẹ hay đem chiều cao cân nặng chuẩn hoặc con nhà hàng xóm ra để so sánh con mình, với kì vọng con mình cao lớn và khỏe mạnh ngay từ khi lọt lòng. Nhưng với tôi, đánh giá cả một thời khoảng quan trọng hơn nhiều, hãy so sánh con với sự phát triển của chính con, và giải quyết dần những vấn đề mình làm chưa đúng, thế thôi.
Nếu sau này có con, tôi sẽ như bố mẹ tôi, sẽ chẳng hề so sánh hay bảo con phải trở thành người như thế nào, miễn sau con luôn khỏe mạnh, nỗ lực theo sức của con để không phải hối hận vì đã không cố gắng, và luôn sống tử tế là được. Nếu có duyên với giáo dục, tôi sẽ khơi dậy sự kì vọng từ bên trong các em, chứ không mong sự kì vọng của mình trở thành con dao 2 lưỡi giết chết sự tự tin của một đứa trẻ.
Bây giờ, tôi khá tự do, tôi cũng không còn buồn phiền hay ảnh hưởng nhiều bởi lời nói của người khác nữa. Tôi biết giá trị mình ở đâu, và sự nỗ lực của mình ở mức nào. Tôi đối diện với sự kì vọng của bản thân mình nhiều hơn. Nhiều người thân nhất với tôi, bảo tôi cứ làm từ từ thôi, đừng tự đặt áp lực cho bản thân, đừng cố quá, nếu mệt cứ giãn thời gian ra cho mình nghỉ ngơi bớt, nhưng tôi lại không muốn vậy. Tôi thích tôi như thế này hơn. Đôi lúc có chút áp lực, hay mệt mỏi, nhưng tôi vui và hạnh phúc với nó. Vì sự kì vọng, nếu đặt đúng vị trí thì vẫn cho ta những kết quả tốt đẹp hơn cơ mà.
Phan Rang – 2021